Μάθημα 3: Παραπληροφόρηση (Fake News) – Πριν κοινοποιήσω, ελέγχω (Γυμνάσιο)

Βαθμίδα / Τάξη: Γυμνάσιο (Β’ Γυμνασίου)
Διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (~45’)
Θέμα: Παραπληροφόρηση (Fake news) – “Πριν κοινοποιήσω, ελέγχω”

Μαθησιακοί στόχοι:

Στο τέλος του μαθήματος οι μαθητές θα μπορούν να:

1. Αναγνωρίζουν βασικά σημάδια παραπληροφόρησης (τίτλοι-κράχτες, υπερβολή, έλλειψη πηγών, συναισθηματική φόρτιση).
2. Ελέγχουν πηγή/συντάκτη/ημερομηνία και να ξεχωρίζουν γνώμη από γεγονός.
3. Εφαρμόζουν έναν απλό έλεγχο πριν κάνουν κοινοποίηση (checklist).
4. Προτείνουν υπεύθυνη στάση: “σταματάω–ελέγχω–δεν διαδίδω–αναφέρω”

 

Ψηφιακοί πόροι που θα αξιοποιηθούν:

A. Εκπαιδευτικά βίντεο (2)
Βίντεο 1: Video για Fake News (SaferInternet4Kids)
Σύνδεσμος: https://www.youtube.com/watch?v=wQp4kgCaQd4&t=4shttps://saferinternet4kids.gr/video/fake-news/
Παιδαγωγικά χαρακτηριστικά: Σύντομο “trigger video” για έναρξη συζήτησης και εντοπισμό βασικών ενδείξεων ψευδών ειδήσεων.

Βίντεο 2: Βίντεο για την Παραπληροφόρηση (SaferInternet4Kids)
Σύνδεσμος: https://saferinternet4kids.gr/video/disinformation-video/
Παιδαγωγικά χαρακτηριστικά: Κατάλληλο για “pause & discuss” και εξαγωγή κανόνων/βημάτων αναγνώρισης παραπληροφόρησης.

B. Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι (2)
ΑΕΠ 1: Αλήθεια ή ψέμα; (διαδραστικό βιβλίο για παραπληροφόρηση)
Σύνδεσμος: https://photodentro.edu.gr/ugc/r/8525/2329?locale=el
Παιδαγωγικά χαρακτηριστικά: Δουλεύει με παραδείγματα/ερωτήσεις για κριτική αξιολόγηση πληροφοριών και διάκριση “αλήθεια/ψέμα”.

ΑΕΠ 2: I can be a fact-checker, too! (Learning Scenario – Teaching with Europeana, Lower Secondary)
Σύνδεσμος: https://teachwitheuropeana.eun.org/learning-scenarios/i-can-be-a-fact-checker-too-ls-ro-642/
Παιδαγωγικά χαρακτηριστικά: Δίνει ιδέες/βήματα fact-checking και τελικό προϊόν “poster”, άρα ταιριάζει τέλεια με τη δραστηριότητα “Πριν κοινοποιήσω, ελέγχω”.

Γ. Εργαλείο προσβασιμότητας (1)
Luvvoice: εργαλείο μετατροπής text to speech.
Χρήση: θα ακουστεί δυνατά το checklist “5 βήματα ελέγχου” για μαθητές που δυσκολεύονται στην ανάγνωση.

Δ. Μέσο κοινωνικής δικτύωσης (1)
Instagram – Αναφορά “False information” (παράδειγμα υπεύθυνης στάσης/αναφοράς).
Σημείωση: Η επίδειξη γίνεται από τον/την εκπαιδευτικό (χωρίς να απαιτούνται λογαριασμοί μαθητών).
Οδηγίες αναφοράς: https://help.instagram.com/2442045389198631/

 

Δραστηριότητες (4):

Δραστηριότητα 1 (8’) — «Τι είναι παραπληροφόρηση;»

Σύντομη συζήτηση: τι σημαίνει “fake news” και γιατί διαδίδεται. Οι μαθητές γράφουν 3 παραδείγματα “κόκκινων σημαιών” που έχουν δει.

• Πόρος: Βίντεο 1 (Fake News – SaferInternet4Kids)
• Χρήση: 1 προβολή + 2 ερωτήσεις “ποια σημάδια σε έκαναν να αμφιβάλλεις;”

 

Δραστηριότητα 2 (12’) — «Έλεγξε την πηγή»

Δίνω 2 σύντομα screenshots/παραδείγματα (τίτλος + πηγή). Σε ομάδες οι μαθητές απαντούν: Ποιος το λέει; Πότε; Υπάρχει πηγή; Είναι γνώμη ή γεγονός;

• Πόρος (ΑΕΠ 1): «Αλήθεια ή ψέμα;» (Photodentro UGC)
• Χρήση: 5’ εργασία σε ομάδες + 2’ σύντομη ολομέλεια

 

Δραστηριότητα 3 (12’) — «Fact-check σε 5 βήματα»

Οι ομάδες εφαρμόζουν checklist:

1. Πηγή/URL
2. Ημερομηνία
3. Άλλες αξιόπιστες πηγές
4. Εικόνα/τίτλος (μήπως είναι παραπλανητικό;)
5. Απόφαση: κοινοποιώ ή όχι;

 

• Πόροι: Βίντεο 2 (Παραπληροφόρηση – SaferInternet4Kids)
• Social (Instagram): δείχνω (ως εκπαιδευτικός) πώς γίνεται αναφορά “False information” και τι σημαίνει “μην το διαδίδω”
• Χρήση: Προβολή 2–3’ αποσπάσματος + εφαρμογή checklist σε 1 παράδειγμα ανά ομάδα.

 

Δραστηριότητα 4 (13’) — «Exit ticket: Μην το διαδίδεις»

Οι μαθητές φτιάχνουν ένα μικρό “μήνυμα-αφίσα” με 5 κανόνες “Πριν κοινοποιήσω…” (χρησιμοποιείται το infographic ως τελικό προϊόν/exit ticket)

• Πόρος (ΑΕΠ 2 / Europeana LS): “I can be a fact-checker, too!” (ιδέες/βήματα για checklist & poster)
• Προσβασιμότητα: Luvvoice: για να ακουστεί το checklist “5 βήματα”
• Υλικό: Infographic/αφίσα “Πριν κοινοποιήσω: 5 βήματα ελέγχου” (τελικό προϊόν)

Οι μαθητές συμπληρώνουν την αφίσα ως exit ticket: κυκλώνουν ποιο βήμα τους βοήθησε περισσότερο + 1 παράδειγμα