Εισαγωγή
Οι υπολογιστές και οι ψηφιακές συσκευές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής μας ζωής. Παράλληλα όμως η χρήση τους συνοδεύεται από κινδύνους που σχετίζονται με την ασφάλεια των δεδομένων και τη σωστή λειτουργία των συσκευών. Ένας από τους σημαντικότερους κινδύνους είναι οι ιοί υπολογιστών και το κακόβουλο λογισμικό (malware)
Σκοπός του παρόντος μαθήματος είναι οι μαθητές να γνωρίσουν τι είναι ενας ιός υπολογιστή, πώς μπορεί να μολύνει μια συσκευή και ποια μέτρα μπορούν να εφαρμόσουν για να προστατεύονται και να αναπτύξουν μια υπεύθυνη ψηφιακή συμπεριφορά.
Στόχοι Μαθήματος
Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι μαθητές θα μπορούν:
- να εξηγούν με απλά λόγια τι είναι οι ιοί υπολογιστών
- να αναγνωρίζουν τον Δούρειο Ίππο (Trojan Horse) ως μορφή κακόβουλου λογισμικού
- να περιγράφουν βασικούς τρόπους μόλυνσης μιας συσκευής
- να αναγνωρίζουν κινδύνους και σημάδια μόλυνσης
- να εφαρμόζουν βασικούς κανόνες ψηφιακής ασφάλειας
Εκπαιδευτικά Βίντεο
Βίντεο 1: Ιοί Υπολογιστών
(https://photodentro.edu.gr/v/item/video/8522/252)
Το βίντεο παρουσιάζει τι είναι οι ιοί υπολογιστών πώς λειτουργούν και ποια προβλήματα μπορούν να προκαλέσουν στη λειτουργία των συσκευών και στην ασφάλεια των δεδομένων. Αποτελεί εισαγωγικό υλικό για την κατανόηση της έννοιας του κακόβουλου λογισμικού.
Βίντεο 2: Δούρειος Ίππος (Trojan Horse)
(https://photodentro.edu.gr/v/item/video/8522/389)
Το δεύτερο βίντεο εστιάζει σε μια συγκεκριμένη κατηγορία ιών, συγκεκριμένα τον Δούρειο Ίππο. Παρουσιάζει πώς ένα πρόγραμμα μπορεί να εμφανίζεται ως ακίνδυνο ή χρήσιμο ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να υποκλέψει προσωπικά δεδομένα και κωδικούς πρόσβασης.
Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι (ΑΕΠ)
ΑΕΠ 1: Cyber Hygiene - Ψηφιακή Υγιεινή
(https://saferinternet4kids.gr/afises-2/afisa_cyber_hygiene)
Η αφίσα παρουσιάζει τους βασικούς κανόνες ψηφιακής υγιεινής. Όπως ειναι η τακτική ενημέρωση του λογισμικού, η χρήση ισχυρών κωδικών πρόσβασης και η αποφυγή ύποπτων αρχείων.
Εργαλείο προσβασιμότητας (Alt text):
Αφίσα που παρουσιάζει βασικούς κανόνες ασφαλής ψηφιακής συμπεριφοράς για την προστασία από ιούς και κακόβουλο λογισμικό.
ΑΕΠ 2: Malware - Κακόβουλο Λογισμικό
(https://saferinternet4kids.gr/afises-2/afisamalware)
Η δεύτερη αφίσα εξηγεί τι είναι το κακόβουλο λογισμικό, ποια είναι τα βασικά σημάδια μόλυνσης και ποιοι κίνδυνοι μπορεί να προκύψουν για τις συσκευές και τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών
Εργαλείο προσβασιμότητας (Alt text):
Αφίσα που εξηγεί τι είναι το κακόβουλο λογισμικό και πώς μπορεί να επηρεάσει αρνητικά μια ψηφιακή συσκευή.
Δραστηριότητες Μαθήματος
Δραστηριότητα 1 - Ιοί Υπολογιστών
(https://forms.gle/c8BLAuGVocpPwQ3T7)
Οι μαθητές παρακολουθούν το πρώτο βίντεο και απαντούν σε σύντομο κουίζ κατανόησης σχετικά με τον ορισμό των ιών υπολογιστών και τους κινδύνους που αυτοί προκαλούν.
Δραστηριότητα 2 - Δούρειος Ίππος
(https://forms.gle/hTnMi2XRbtHWN3mG6)
Μέσα από σενάρια καθημερινής χρήσης οι μαθητές αναγνωρίζουν πως ένας Δούρειος Ίππος μπορεί να εξαπατήσει τον χρήστη και ποιες πρακτικές αυξάνουν τον κίνδυνο μόλυνσης.
Δραστηριότητα 3 - Cyber Hygiene
(https://forms.gle/eo78KDVN47cbBxHx6)
Οι μαθητές μελετούν την αφίσα Cyber Hygiene και επιλέγουν σωστές πρακτικές ψηφιακής υγιεινής που συμβάλλουν στην πρόληψη ιών και κακόβουλου λογισμικού.
Δραστηριότητα 4 - Κακόβουλο Λογισμικό
(https://forms.gle/N8qpJZw4dVtJFqNh7)
Οι μαθητές αναγνωρίζουν σημάδια μόλυνσης από κακόβουλο λογισμικό και επιλέγουν τις σωστές ενέργειες προστασίας και αντιμετώπισης.
Μέσο Κοινωνικής Δικτύωσης
Για την ενίσχυση της συνεργασίας και της ενεργής συμμετοχής αξιοποιείται ενας ψηφιακός τοίχος Padlet όπου οι μαθητές:
- γράφουν τι έμαθαν για τους ιούς
- προτείνουν τρόπους προστασίας
- σχολιάζουν αναρτήσεις συμμαθητών τους
(https://padlet.com/it2023044/padlet-kvm0y1ptqd6jqrzf)
Εκπαιδευτικό Υλικό
Στο μάθημα αξιοποιείται ενα πληροφοριογράφημα (infographic) με τίτλο:
"Ιοί Υπολογιστών & Δούρειος Ίππος (Trojan Horse)"
το οποίο συνοψίζει βασικές έννοιες κινδύνους και πρακτικές πρόληψης.
Κλείσιμο Μαθήματος
Το μάθημα ολοκληρώνεται με μια συνολική ανασκόπηση των βασικών εννοιών που παρουσιάστηκαν όπως οι ιοί υπολογιστών, ο Δούρειος Ίππος, το κακόβουλο λογισμικό, καθώς και οι τρόποι με τους οποίους μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των ψηφιακών συσκευών και την ασφάλεια των δεδομένων. Παράλληλα αναδεικνύεται η σημασία της ψηφιακής "υγιεινής" και των μεθόδων πρόληψης ως βασικών στοιχείων για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου και των ψηφιακών εφαρμογών. Με τον τρόπο αυτό οι μαθητές αποκτούν μια ολοκληρωμένη εικόνα των ψηφιακών κινδύνων και συνειδητά βελτιώνουν την ψηφιακή συμπεριφορά στην καθημερινότητά τους.